Ngày 20/4, tờ The Wall Street Journal đưa tin, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã yêu cầu Mỹ bảo đảm tài chính cho những thiệt hại mà nước này phải gánh chịu trong cuộc chiến với Iran. Động thái này có thể mở ra nguy cơ lây lan tài chính, khi các quốc gia vùng Vịnh khác cũng có thể nối gót yêu cầu bồi thường.
Chi phí chiến tranh khổng lồ
Chiến tranh vốn đã tốn kém, nhưng tái thiết sau chiến tranh còn đắt đỏ hơn. Mỹ đã chi từ 890 triệu đến 1 tỷ USD mỗi ngày kể từ khi cuộc chiến bắt đầu hôm 28/2. Israel đã chi tổng cộng 11,2 tỷ USD, trong đó 6,2 tỷ USD chỉ trong 20 ngày đầu.
Riêng chi phí khắc phục hạ tầng dân sự và năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia được dự báo vượt 60 tỷ USD, trong đó 50 tỷ USD dành riêng cho việc khôi phục các cơ sở dầu khí.
UAE là quốc gia chịu thiệt hại nặng nhất. Các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone đã phá hủy nhiều công trình dân sự, trong đó có khách sạn Fairmont The Palm ở Dubai, và cơ sở hạ tầng năng lượng như cảng xuất khẩu dầu Fujairah với công suất 1 triệu thùng/ngày.
Mảnh vỡ cũng làm hư hại hai trung tâm dữ liệu của Amazon, gây gián đoạn dịch vụ ngân hàng và điện toán đám mây trong khu vực.
UAE yêu cầu Mỹ bồi thường
Trước tình hình này, UAE đã mở đàm phán với Mỹ về một cơ chế “financial backstop” - tức một cam kết bảo đảm tài chính nhằm ngăn khủng hoảng kinh tế sâu hơn.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương UAE Khaled Mohamed Balama đã đề xuất hoán đổi tiền tệ với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, nhấn mạnh thiệt hại từ các cuộc tấn công của Iran và sự sụt giảm doanh thu USD do phong tỏa eo biển Hormuz.
Một cơ chế backstop như vậy sẽ gây chấn động chính trị, bởi trước đó Nhà Trắng từng cân nhắc yêu cầu các quốc gia vùng Vịnh đóng góp tài chính cho cuộc chiến. Người phát ngôn Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Donald Trump “rất quan tâm” đến kế hoạch này.
Trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, Saudi Arabia đã chi 16,8 tỷ USD, Kuwait 16 tỷ USD, trong khi Mỹ chỉ gánh khoảng 12% chi phí. Yêu cầu của UAE lần này đảo ngược tình thế: Đòi Mỹ phải trả tiền cho cuộc chiến mà nước này khởi động.
Nếu Mỹ chấp nhận, nguy cơ lây lan là rõ ràng: Các quốc gia khác như Qatar hay Saudi Arabia, vốn cũng chịu thiệt hại nặng nề từ tên lửa Iran, có thể nối tiếp yêu cầu.
Nguy cơ với đồng USD
Ngoài việc phải gánh thêm chi phí khổng lồ, Mỹ còn đối mặt với rủi ro suy yếu vị thế của đồng USD. Hiện USD giữ vai trò đồng tiền chính trong giao dịch dầu khí toàn cầu.
Tuy nhiên, UAE đã phát tín hiệu có thể chuyển sang dùng đồng nhân dân tệ (yuan) của Trung Quốc, nhất là sau khi Ngân hàng Trung ương Trung Quốc mở thêm một ngân hàng thanh toán yuan tại UAE hồi tháng 10 năm ngoái.
Sự hợp tác tài chính ngày càng chặt chẽ giữa các quốc gia vùng Vịnh và Trung Quốc khiến Mỹ lo ngại.
Iran đòi bồi thường 270 tỷ USD
Trong khi đó, Iran yêu cầu các nước láng giềng vùng Vịnh, gồm: UAE, Saudi Arabia, Bahrain, Qatar và Jordan, bồi thường 270 tỷ USD vì “vi phạm nghĩa vụ quốc tế”.
Iran còn muốn được quốc tế công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz, qua đó thu phí từ các tàu vận tải. Nếu được chấp thuận, Iran có thể thu về 4,5 tỷ USD mỗi tháng chỉ từ các tàu chở dầu thô.
Bộ trưởng Tài chính Saudi Arabia Mohammed Aljadaan cảnh báo có thể mất “vài tuần, thậm chí vài tháng” để sản lượng năng lượng vùng Vịnh, gồm dầu, khí và phân bón, trở lại mức trước chiến tranh. Riêng việc khôi phục nguồn cung dầu, ông cho biết có thể kéo dài đến cuối tháng 6.
Ông nhấn mạnh tại cuộc họp IMF ở Mỹ rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải “đủ đáng tin cậy” để các bên liên quan tin rằng chiến sự sẽ không tái diễn.
Thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran sẽ kết thúc ngày 22/4, trong khi vòng đàm phán hòa bình đầu tiên tại Pakistan đã thất bại. Vòng tiếp theo dự kiến diễn ra trong tuần này, nhưng các quốc gia vùng Vịnh vẫn tỏ ra thận trọng.
Adblock test (Why?)
